راه گشا صنعت

صفر تا صد صنعت با شما

سس چیست و چگونه تهیه میشود

سس چیست و چگونه تهیه میشود

سس، مایع غلیظی است که برای طعم و مزه دادن به انواع غذاها، سالاد، اردور یا جذاب نمودن ظاهر غذا به کار می‌رود. زمانی که به مواد غذایی اضافه می‌شود، خواص حسی ما را تغییر یا تشدید می‌نماید.

راه گشا صنعت در ادامه شما را بیشتر با این صنعت خوشمزه آشنا میکند و در انتها توجه شما را به تولید صنعتی انواع سس ها در شرکت های خارجی و برند دنیا جلب می نماید.

بعضی از سس‌ها، در مرحله‌ی آماده‌سازی مواد غذایی استفاده می‌شوند، ماریناد‌ها از جمله محصولاتی هستند که در این طبقه بندی قرار می‌گیرند. به طوری که قبل از پخت مقدار مشخصی عطر را به ماده غذایی منتقل می‌کنند. برخی دیگر از سس‌ها در مرحله پخت اضافه می‌شوند. محصولات این دسته، شامل طیفی از سس‌های ساده که برای تند کردن گوشت استفاده می‌شود تا سس پختنی است که به عنوان یک ماده زمینه‌ای به داخل ظرف حاوی ماده غذایی ریخته می‌شوند.

گروه دیگری از سس‌ها نیز شامل سس سالاد، سس مایونز، سس فرانسوی، سس خردل، سس تارتار، سس کچاپ گوجه فرنگی و سس قهوه‌ای است. کاربرد سس مایونز و انواع سس‌های سرد، به عنوان چاشنی غذا و سالاد است، در حالی که کاربرد سس گوجه‌فرنگی و کچاپ بیشتر جهت طعم دادن به غذاهای گوشتی است.

 

نقش سس‌ها در جیره غذایی و سفره های ملل

سس‌ها نقش مهمی در تهیه غذاهای کشورهای مختلف دارند. به عنوان مثال در انگلستان، سس گوشت، نوعی سس سنتی محسوب می‌شود که معمولاً همراه با گوشت کباب شده مصرف می‌شود. سس سیب و سس نعناع هم همراه با گوشت مصرف می‌شود.

سس کچاپ و سس قهوه‌ای نیز بیشتر با غذاهایی که سریع حاضر می‌شوند، به کار می‌رود. در کشور فرانسه نیز، سس‌ها نقش مهمی در تهیه غذاهای فرانسوی دارند. سس‌های فرانسوی را با استفاده از نشاسته یا آردی که در کره تفت داده شده، غلیظ می‌کنند. در چین سس‌ها را از دانه سویا یا لوبیای سیاه تخمیر شده همراه با انواع روغن‌ها تهیه می‌کنند. مردم آسیای جنوب شرقی مانند تایلند و ویتنام نیز از سس‌هایی استفاده می‌کنند که در تهیه آن‌ها ماهی تخمیر شده به کار رفته است.

انواع کلی سس ها

به طور کلی سس را ممکن است به صورت رقیق یا غلیظ تهیه کنند. سس رقیق، معمولاً همان روغن، سرکه یا آب لیمو به علاوه کمی نمک و فلفل است که به آن، سس ساده نیز می‌گویند. در سس غلیظ از موادی مانند رب گوجه فرنگی یا رب‌های دیگر، آرد گندم، آرد ذرت یا نشاسته و زرده تخم مرغ جهت غلظت سس استفاده می‌شود.

 

سس‌ها در غذا های مختلف کاربرد دارند

برای سالادها: سس فرانسوی و سس مایونز.

برای خوراک‌های اصلی: سس کباب، سس کره، سس پنیر، سس شیره گوشت، سس هلندی، سس تارتار، سس گوجه فرنگی و کچاپ و سس سفید.

برای دسرها: سس شکلات و سس میوه.

حرارتی که سس روی آن تهیه می‌شود باید ملایم باشد و سس‌هایی که برای غلظت آرد مصرف می‌شود. باید در موقع ریختن آب یا آب گوشت یا شیر مرتب آن را به هم زد تا سس گلوله نشود و نرم و لطیف گردد.

 

تفاوت سس سالاد با سس مایونز

مقدار اسید افزوده شده در سس سالاد بیشتر از سس مایونز است.

مقدار شکر مورد مصرف در سس سالاد بیشتر از سس مایونز است.

مقدار نمک سس سالاد کمتر از سس مایونز است.

روغن گیاهی سس سالاد کمتر از سس مایونز است.

معمولاً مقدار ادویه ای که در سس سالاد به کار می‌رود، متفاوت و بیشتر از سس مایونز است.

 

فرآیند تولید سس

با توجه به این که سس مایونز، سس کچاپ و سس سالاد از معروف‌ترین و پر مصرف‌ترین انواع سس‌ها هستند. در ادامه مقاله، روش تولید این سه نوع سس را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

 

بسته‌بندی

انواع محصولات باید در ظروفی بسته بندی شوند که دربندی آن کامل بوده و در مدت نگهداری و پیش از باز کردن، مبادله هوا در آن انجام نشود. نشانه های زیر باید با خط خوانا، بر روی هر بسته چاپ و یا برچسب گذاری شود.

 

مواردی که بر روی بسته بندی باید ذکر شود

نام و نوع فرآورده

نام و نشانی تولید کننده (کارخانه سازنده)

ذکر نام مواد تشکیل دهنده

شماره پروانه ساخت از وزارت بهداشت

شماره سری ساخت

تاریخ تولید به روز، ماه و سال

تاریخ انقضا

شرایط نگهداری و وزن خالص

 

شرایط نگهداری مایونز

مایونز به علت داشتن اسیدیته زیاد در مقابل فساد میکروبی مقاوم است، ولی پس از باز کردن آن، نسبت به اکسیداسیون خیلی حساس می‌شود و باید حتماً در یخچال نگهداری شود.

 

فرآیند تولید سس مایونز

برای تهیه سس مایونز، ابتدا خمیر نشاسته در دیگ تهیه می‌شود، سپس آب و خمیر نشاسته، به هم زن تحت خلأ وارد شده، هم زده می‌شود، نمک به میزان لازم افزوده شده و مخلوط به مدت یک الی دو دقیقه هم زده می‌شود. سپس ادویه، شکر و آب لیمو افزوده شده و هم زده می‌شوند، پس از آن، تخم مرغ و روغن به مخلوط اضافه می‌شود. مرحله افزودن روغن بسیار حساس است، روغن باید به تدریج به مخلوط اضافه گردد، هم زن به مدت ۴ دقیقه باید به کار خود ادامه دهد. سپس مخلوط تهیه شده به دستگاه همگن کننده، جهت یکنواختی بیشتر پمپ می‌گردد.

دلیل استفاده از مخلوط تحت خلاء آن است که هوایی که باعث فساد مواد می‌شود، از مخلوط خارج گردد. در دستگاه همگن کننده، مواد کاملاً یکنواخت و یک فاز شده و پس از آن به دستگاه پر کننده منتقل گردیده و در مرحله بعد بسته بندی و به انبار سرد منتقل می‌شوند. نکته قابل توجه این است که جهت تعلیق گلبول‌های چربی در آب یا قطرات آب در چربی، از امولسیفایر استفاده می‌گردد. بدون امولسیفایر سس مایونز به دو فاز جداگانه آب و روغن تبدیل می‌شود. امولسیون مایونز توسط زرده تخم مرغ مستحکم می‌شود.

 

فرآیند تولید سس سالاد

جهت تولید سس سالاد، ابتدا آب، نمک، شکر، آب لیمو و تخم مرغ در مخلوط کن تحت خلá ریخته شده و هم زده می‌شود، سپس روغن به تدریج به مخلوط وارد شده و پس از آن نشاسته‌ی پخته شده به مخلوط اضافه می‌گردد و عمل هم زدن ادامه می‌یابد. سس مایونز، طبق فرمولاسیون به آرامی به محتویات اضافه و در نهایت ادویه به مخلوط افزوده شده و مخلوط جهت یکنواخت شدن به دستگاه همگن کننده منتقل می‌شود. بعد از همگن شدن، به دستگاه پرکننده منتقل شده، پرشده و بسته بندی می‌گردد و در نهایت به انبار سرد منتقل می‌شود. سس سالاد و مایونز به جهت پایین بودن اسیدیته، نیازی به پاستوریزه کردن ندارند.

 

فرآیند سس گوجه فرنگی کچاپ

سس کچاپ ، فرآورده ایست که هم از گوجه فرنگی تازه که از گیاه Lycopersicumcicuicntum از خانواده Solanaccac پوست کنده و دانه گرفته و تغلیظ شده و هم از رب گوجه فرنگی با اضافه کردن مواد افزودنی شامل نمک طعام، سرکه، سیر، پیاز، ادویه ها، بروش حرارتی تهیه و در ظروف مجاز گرم پر شده و نگهداری می شود.

سس کچاپ نوعی سس است که معمولاً از گوجه فرنگی رسیده تهیه می‌شود. مواد اصلی تشکیل دهنده سس کچاپ امروزی، گوجه فرنگی، سرکه، شکر، نمک، فلفل شیرین، میخک و دارچین می‌‌باشد. البته گاهی از پیاز، کرفس و ادویه جات دیگر هم در تهیه سس کچاپ استفاده می‌کنند.

سس کچاپ را همیشه از گوجه فرنگی درست نمی‌کنند. در ابتدا سس کچاپ به نوعی سس اطلاق می‌‌شد که از قارچ یا ماهی که آن را داخل آب نمک گذاشته و با ادویه جات مزه دار نموده بودند تهیه می‌‌شد. برخی از موادی که برای تهیه این سس در قدیم به آن اضافه می‌‌کردند عبارت بودند از: ماهی کولی، صدف، خرچنگ، گردو، لوبیا قرمز، خیار، لیمو و انگور.

جهت تولید سس گوجه فرنگی کچاپ از گوجه فرنگی خام و یا از رب استفاده می‌شود. در صورتی که از گوجه فرنگی خام استفاده شود، باید مراحل شستشو، خرد کردن و تغلیظ را طی نماید و پس از آن که به غلظت مطلوب رسید، مواد افزودنی همچون سرکه، پودر پیاز، مخلوط ادویه‌جات و … اضافه گردد. در صورتی که از رب استفاده شود نیازی به اجرای این مراحل نیست.

مایونز حساس

مایونز به علت داشتن اسیدیته زیاد در مقابل فساد میکروبی مقاوم است، ولی پس از باز کردن آن، نسبت به اکسیداسیون خیلی حساس می‌شود و باید حتماً در یخچال نگهداری شود. رب در مخزن پخت ریخته شده و با آب، نمک و پودر پیاز مخلوط گردیده، سپس صمغ را با مقداری آب و شکر مخلوط و حل نموده و به آرامی به مخلوط ذکر شده اضافه می‌نمایند، در انتها ادویه‌جات بر طب فرمولاسیون اضافه گردیده و هم زده می‌شوند، سپس مخلوط به دستگاه پرکننده رفته و در شیشه های مخصوص پر گردیده و از تونل پاستوریزاتور، جهت پاستوریزه شدن عبور می‌نماید و بعد از برچسب زنی. در کارتن، بسته بندی گردیده و به انبار منتقل می‌شود.

چرا بسته بندی هایی از جنس پلی اتیلن

در گذشته سس‌های کچاپ، در بطری‌های شیشه ای عرضه می‌شدند، اگرچه بطری‌های شیشه ای، سس را در برابر رطوبت و اکسید شدن حفاظت می‌کردند، اما مشکلات خاصی داشتند که سس از داخل شیشه به سختی بیرون می‌آمد. اگر قبل از مصرف، شیشه خوب تکان داده نمی‌شد، سس به دیواره شیشه می‌چسبید. بعدها با تولید بطری‌هایی از جنس پلی اتیلن که با فشار دادن به بدنه‌ی آن‌ها، محتوای بطری به راحتی خارج می‌شد، مشکل استفاده از بطری‌های شیشه ای برطرف شد.

 

نکاتی برای انواع سس‌ها

اسانسی که برای خوشمزه‌تر کردن سس‌ها مصرف می‌شود باید طعم و عطر غذا را تغییر ندهد، مثلاً سسی که روی گوشت یا مرغ داده می‌شود نباید بوی ماهی بدهد و برعکس. در این صورت برای هر نوع گوشت یا پرنده و ماهی بهتر است از آب همان نوع گوشت در تهیه سس آن استفاده نمود. برای عطر سس‌ها نیز می‌توانیم از انواع سبزی‌ها معطر مانند، کرفس، جعفری، نعناع، ترخون، ریحان و امثال آن‌ها استفاده کنیم.

حرارتی که سس روی آن تهیه می‌شود باید ملایم باشد و سس‌هایی که برای غلظت آرد مصرف می‌شود. باید در موقع ریختن آب یا آب گوشت یا شیر مرتب آن را به هم زد تا سس گلوله نشود و نرم و لطیف گردد، به غلظت سس باید توجه کرد که نه زیاد سفت شود و نه زیاد شل، کره یا خامه‌ای که در سس‌ها مصرف می‌شود باید در اواخر طبخ با سس مخلوط شود، مگر این که لازم باشد آرد را در کره سرخ نمود در این صورت کره را باید قبلاً داغ کرد و بعد آرد را با آن سرخ نمود، ظرفی که سس را در آن تهیه می‌کنیم باید لعابی و اندازه آن متناسب با مقدار سس باشد. به طور کلی سس در تهیه غذا جای مهمی دارد. فرانسوی‌ها می‌گویند غذا بدون سس مثل نامه بدون امضاء بی‌ارزش است.

 

نقش سس‌ها در فرهنگ غذایی ملل

سس‌ها نقش مهمی در تهیه غذاهای کشورهای مختلف دارند. به عنوان مثال در انگلستان، سس گوشت، نوعی سس سنتی محسوب می‌شود که معمولاً همراه با گوشت کباب شده مصرف می‌شود. سس سیب و سس نعناع هم همراه با گوشت مصرف می‌شود.

سس کچاپ و سس قهوه‌ای نیز بیشتر با غذاهایی که سریع حاضر می‌شوند، به کار می‌رود. در کشور فرانسه نیز، سس‌ها نقش مهمی در تهیه غذاهای فرانسوی دارند. سس‌های فرانسوی را با استفاده از نشاسته یا آردی که در کره تفت داده شده، غلیظ می‌کنند.

در چین سس‌ها را از دانه سویا یا لوبیای سیاه تخمیر شده همراه با انواع روغن‌ها تهیه می‌کنند. مردم آسیای جنوب شرقی مانند تایلند و ویتنام نیز از سس‌هایی استفاده می‌کنند که در تهیه آن‌ها ماهی تخمیر شده به کار رفته است.

به طور کلی سس را ممکن است به صورت رقیق یا غلیظ تهیه کنند. سس رقیق، معمولاً همان روغن، سرکه یا آب لیمو به علاوه کمی نمک و فلفل است که به آن، سس ساده نیز می‌گویند. در سس غلیظ از موادی مانند رب گوجه فرنگی یا رب‌های دیگر، آرد گندم، آرد ذرت یا نشاسته و زرده تخم مرغ جهت غلظت سس استفاده می‌شود.

 

انواع سس ها

 

چاشنی های سفید

سس قارچ

سس ولوت

سس آلماند

 

چاشنی های قهوه ای

سس رابرت

سس آفریقایی

سس بردلیز

 

چاشنی هایی که چربی آنها محلول است

سس مایونز

سس های کره ای

سس بیوربلنک

سس های شیرین

سس شکلات

سس کاسترد

 

بر پایه میوه

سس های تند

سس تند

سس سالسا

 

انواع آسیایی

سس آلو

سس ماهی

سس صدف

سس سویا

سس ترش و شیرین «ملس»

 

انواع دیگر آن

سس تنوری

سس تارتار

سس بیور بلنک

 

سس سویا

سس بادام زمینی

سس گوجه فرنگی

سس کچاپ

 

ماشین آلات خط تولید

۱٫ دستگاه سورتینگ ، تمام استنلس استیل

۲٫ دستگاه شستشوی گوجه پس از جدا سازی مواد آلوده و زائد

۳٫ دستگاه خردکن ( کراشر ) – نوع حلزونی تمام استنلس استیل

۴٫ دستگاه پری هیتر ( هات بریک )

۵٫ دستگاه صافی توربو ( پالپر )

۶٫ مخزن آب گوجه فرنگی ۳۰۰۰ لیتری با درب ورودی نفر

۷٫ تغلیظ کننده دو مرحله ( دیگ پخت یا اواپراتور )

۸٫ تانک محصول ( منبع ذخیره رب گوجه )

۹٫ پاستوریزاتور

۱۰٫ مخزن همزن رب و نمک با ظرفیت ۱۰۰۰ لیتر میکسردار ( مخزن نمک زنی )

۱۱٫ پرکن اتوماتیک ( فیلر ) قوطی

۱۲٫ درب بند قوطی اتوماتیک

۱۳٫ تونل پخت یا تونل پاستوریزه دوشی برای قوطی و شیشه .

۱۴٫ تاریخ زن حرارتی

۱۵٫ میکسر کچاپ

۱۶٫ پرکن دو نازله سس

۱۷٫ دستگاه درب بندی سس

۱۸٫ دستگاه غلاف گذار درب سس

۱۹٫دستگاه شرینگ لیبل دستی سس

۲۰٫ دستگاه تاریخ زن ( جت پرینتر )

۲۱٫ دستگاه شرینگ پک

۲۲٫ دستگاه بسته بندی ساشه تک نفره سس یک دستگاه و…

Telegram Facebook WhatsApp +Google Twitter LinkedIn
منبع: راه گشا صنعت ارسال شده در ۱۷ شهریور ۱۳۹۶ آشنايي با خطوط توليدي, مطالب آموزشی
طراحی سایت

کلیه مطالب برای راه گشا محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون کسب اجازه از مدیران سایت پیگرد قانونی دارد.

طراحی و پیاده سازی توسط تیک4