راه گشا صنعت

صفر تا صد صنعت با شما

بسته بندی نان چیست و چه ویژگی هایی دارد

بسته بندی نان چیست و چه ویژگی هایی دارد

نان محصول مهمی است که هر روزه در سبد خرید خانوارهای دنیا از جمله ایرانی هاست. راه گشا صنعت در این مقاله قصد دارد شما را با بسته بندی ها و انواع آن آشنا کند.

 

ویژگی بسته بندی

بسته بندی نان باید طوری باشد که از شکستگی و سایر آسیب های فیزیکی جلوگیری نموده و نان را از عواملی مانند تبادل رطوبت، تبادل چربی، جذب بو و تاثیر نور حفظ نماید و از نظر اندازه، شکل و باز و بسته کردن مناسب باشد.

عمده مواد مورد استفاده برای بسته بندی نان در دو دسته قرار می گیرند. یکی از آنها مواد کاغذی و دیگری پلاستیک ها می باشند.

 

از دسته مواد کاغذی می توان به کاغذهای پوشش دار (Coated Paperr) یا کاغذ لاک اندود شده با رزین، کاغذ پوشش داده شده با LDPE ، کاغذ پوشش داده شده با PVDC اشاره کرد.به این کاغذها، کاغذهای بهبود یافته گفته می شود. هدف از پوشش دادن کاغذ با لاک ها یا مواد حلال و یا موم ها و یا چند لایه مواد پلاستیکی (مانند LDPE ، PVDC و موم) عبارتند از:

 

۱- استفاده کاغذ برای بسته بندی مواد غذایی

۲ـ قابلیت دوخت آن توسط المنت حرارتی

۳- افزایش مقاومت آن به رطوبت چربی و …

 

از مواد پلاستیکی مورد استفاده در بسته بندی نان میتوان پلی اتیلن (PE) و پلی پروپیلن (PP ) و سلوفان را نام برد. علاوه بر موارد فوق از لفاف های آلومینیومی نیز در بسته بندی نان استفاده می شود.

 

مواد کاغذی

کاغذ پوشش داده شده با LDPE:

از این نوع مواد بسته بندی بخار آب نفوذ نمی کند و مقاومت آن عالی می باشد. اما اکسیژن و مواد معطر می تواند از آن نفوذ کند. اگر کاغذ با یک لایه LDPE به ضخامت ۴۰ میکرومتر پوشیده شود، در رطوبت نسبی ۸۵ درصد و در حرارت ۲۳ درجه، بخار آب از آن نفوذ نخواهد کرد. به عبارتی نفوذ پذیری بخار آب از این نوع کاغذ صفر است.

 

کاغذ پوشش داده شده با PVDC

پوشش دادن کاغذ با یک لایه ظریف PVDC، به افزایش صافی سطح کاغذ کمک می کند و نیز عاری از مزه و بو خواهد شد.

 

مزایای کاغذ

انعطاف پذیری شکل پذیری و چاپ پذیری خوب – مقاومت بالا به پاره شدن، کشش و فشار – سبک، و غیر قابل نفوذ بودن به هوا- ممانعت کنندگی خوب در برابر عوامل فساد بویژه نور – قابل بازیافت (بشرط جداسازی به موقع از سایر زباله ها) – تجزیه سریع در محیط .

معایب کاغذ : در مقابل نفوذ گاز، روغن و رطوبت مقاومت خوبی ندارد.

 

مواد پلاستیکی

بطور کلی پلاستیک ها پلیمرهایی هستند که از سنتز مواد اولیه ای به نام مونومر تهیه می شوند. مونومرها موادی سمی و برای سلامت انسان مضر هستند. در حالی که پلیمرها خنثی هستند و مشکلی ندارند.

اغلب پلیمرهایی که در بسته بندی مواد غذایی استفاده می شوند ترمو پلاستیک ها هستند. این مواد دردرجه حرارت بالا نرم می گردند و در اثر سرد کردن مجدداً سخت می شوند بدون این که ترکیب شیمیایی آنها تغییر کند .

 

 

مزایا بسته بندی پلاستیکی

– وزن کم و سبک

– قیمت مناسب

– قابلیت شکل دهی

– مقاوم در مقابل آب

– نفوذ ناپذیری در مواقع نیاز

– امکان رویت کالای داخل

– مقاومت دربرابرشوک و ضربه

 

معایب بسته بندی پلاستیکی

– حساس به حرارت و تابش

– مخاطرات زیست محیطی

– خطر برای سلامت انسان

 

مواد پلاستیکی مورد استفاده در بسته بندی نان

۱- پلی اتیلن(PE)

پلی اتیلن یا پلی اتن یکی از ساده‌ترین و ارزانترین پلیمرها است. پلی اتیلن جامدی مومی و غیر فعال است. این ماده از پلیمریزاسیون اتیلن بدست می‌آید و بطور خلاصه بصورت PE نشان داده می‌شود.

 

انواع پلی اتیلن

الف) ( LDPE پلی اتیلن با دانسیته کم) برای بسته بندی نان منجمد از فیلم پلی اتیلن با دانسیته پایین (LDPE) استفاده می شود. گاهی اوقات به جای اتم‌های هیدروژن در مولکول (پلی اتیلن)، یک زنجیر بلند از اتیلن به اتم‌های کربن متصل می‌شود که به آنها پلی اتیلن شاخه‌ای یا پلی اتیلن سبک (LDPE) می‌گویند، چون چگالی آن به علت اشغال حجم بیشتر، کاهش یافته‌است. دارای نیروی بین مولکولی ضعیف و استحکام کششی کمتری نسبت به HDPE است و در برابر روغن مقاومت بسیار ناچیزی دارد اما از مقاومت خوبی در مقابل نفوذ بخار آب برخوردار است.

 

در این نوع پلی اتیلن مولکول های اتیلن به شکل تصادفی به یکدیگر متصل می‌شوند و ریخت و شکل بسیار نامنظمی را ایجاد می‌کنند. LDPE معمولا بصورت فیلم های نازک انعطاف پذیر مورد استفاده قرار می گیرد.

 

دو ویژگی کافی برای استفاده حداکثری

دو ویژگی مهم آن که کاربرد وسیع تر آن را به ویژه در صنعت بسته بندی محصول غذایی موجب می شود عبارتند از

۱)خنثی بودن آن یعنی عدم واکنش با محصول

۲) قابلیت دوخت حرارتی آن

 

این فیلم شفاف بوده و قابل نفوذ به نوراست بنابراین در موارد نیاز به همراه آلومینیوم فویل بکار برده می شود.

 

ب) ( HDPE پلی اتیلن با دانسیته زیاد)

 

وقتی هیچ شاخه‌ای در مولکول وجود نداشته باشد آن را پلی اتیلن خطی (HDPE) می‌نامند.

در بسته بندی نان مورد استفاده قرار نمی گیرد.

 

۲-پلی پروپیلن (Poly Propylene (PP

پلی پروپیلن یکی از پر مصرف ترین پلاستیک هاست و امروزه کاربرد فراوانی در صنایع بسته بندی دارد. با وجود آنکه به ازای یک وزن معین ، PP کمی گرانتر از پلی اتیلن ( PE) است و قابل بازیافت است. پلی پروپیلن پلیمری با دانسیته تقریبی ۰٫۹ گرم بر سانتیمتر مکعب از پلیمریزه شدن منومر پروپیلن به دست می آید. این ماده در برابر رطوبت، روغن ها و حلال های معمولی مقاوم بوده در دمای حدود ۱۷۰ درجه سانتیگراد ذوب میگردد. از فیلم پلی پروپیلن (PP) برای به تعویق انداختن بیاتی نان استفاده می کنند. زیرا قابلیت دوخت آن توسط المنت حرارتی بسیار عالی است.

Plan P.P (ساده)

P.P (خطی شده)

Pearlized Borient P.P

 

ویژگی ها

مقاومت در برابر کشش، چگالی کم، بی رنگی، سختی، مقاومت در برابر اسید و باز و حلال ها ،غیر قابل نفوذ بودن به روغن و استقامت در برابر ضربه پذیری از ویژگی های پلی پروپیلن(PP) می باشد.

 

پلی پروپیلن (PP) به صورت عمده در شش دسته تولید می شود. یکی از آنها ترکیب film/sheet است که در صنایع بسته بندی نان و شیرینی و شکلات کاربرد دارد.

 

Film

اصطلاحا به لفاف های پلاستیکی حداکثر با ضخامت ۰۱/۰ اینچ فیلم گفته می شود.

 

Sheet

ورقه های پلاستیکی با ضخامت بیش از ۰۱/۰ اینچ را گویند.

 

۳- سلوفان

این فیلم به عنوان اولین فیلم شفاف برای بسته بندی استفاده گردید. شفافیت این مواد طبیعی به خنک شدن سریع آن بعد از لاک اندود نمودن مربوط می شود. مهمترین خاصیت سلوفان نفوذپذیری رطوبت از آن است که برای بسته بندی مواد غذایی مانند پیراشکی و نان مناسب است.

 

با ارزش ترین خصوصیت فیلم های سلوفان سهولت کار آنها در ماشین بسته بندی با سرعت بالا می باشد، در ضمن دوخت آنها توسط المنت حرارتی در درجه حرارت ۹۰ الی ۱۴۰ درجه سانتی گراد براحتی امکان پذیر است.

سلوفان برای بسته بندی نمودن نان تست بسیار مناسب است. از دو لایه سلوفان که از یک طرف نیترو سلولز (NCC) و طرف دیگر آن توسط موم و PVDC پوشانده شده باشد، برای بسته بندی نان های تست بهره می گیرند.

برای بسته بندی نان سوخاری از مواد اولیه غیر قابل نفوذ به نور و گازهای افزودنی بهره میگیرند.

اغلب برای بسته بندی نان سوخاری از فیلم LDPE یا PVDCC ترکیب شده با کاغذ یا پلیمرهای چند لایه ای با سلوفان یا فیلم PP که غیر قابل نفوذ به بخار آب است،استفاده میکنند.

ضمنا پوششهای ترکیب شده فویل آلومینیوم با LDPE و PVC نیز مورد استفاده قرار میگیرد.

 

لفاف های آلومینیومی

 

ویژگی های لفاف های آماده شده با لایه آلومینیوم بایستی مطابق با استاندارد ملی ایران ۳۱۱۵ :سال ۱۳۷۴۴ «ویژگیهای لفاف های آماده شده با لایه آلومینیوم برای بسته بندی مواد خوراکی» باشد.

– لایه آلومینیوم مصرفی باید دارای کیفیت یکنواخت در کلیه سطوح باشد.

– عاری از پوسته ‏های کنده شده،سوراخ قابل رویت،مواد خارجی و سایر معایبی که احتمالا باعث صدمه و عیب در محتوی گردد باشد.

– فویل‏ های آلومینیومی بمنظور تامین انسداد مناسب در بسته بندی های مواد خوراکی ممکن است با لایه‏ های آستری مخصوص بر اساس نوع مصرف پوشانیده شوند .

– لایه ‏های آستری مصرف شده باید دارای ویژگی هایی بشرح زیر باشند:

 

۱- مواد مصرفی در ساخت لایه ‏ها باید با ماده غذائی هیچگونه فعل و انفعال شیمیائی ایجاد نکند و از نوع مجاز برای مصرف بسته بندی مواد غذائی باشد .

۲- در طعم اصلی محتوی در طول زمان نگهداری تاثیر ننماید .

– پارافین مصرفی بعنوان آستری در لایه‏ ها باید خالص و قابل مصرف برای بسته بندی مواد خوراکی باشد.

 

انواع آستری ها عبارتند از : آستری کاغذی – لاک – واکس – انواع پلاستیک ها بصورت پلی مروکوپلی مر – مشتقات سلولزی (سلوفان – استات سلولز )

 

مزایای آلومینیوم

– نفوذ ناپذیرتر بودن به اکسیژن ، رطوبت، نور، میکروارگانیسم

– جلوگیری از کاهش عطرمواد معطر

– خنثی بودن خود از نظر مزه و بو و غیر سمی بودن

– فرم پذیری ،رنگ پذیری و چاپ پذیری مطلوب

– خورندگی کمترو بازیافت آسان

– طول عمر ۲ برابر و سبک بودن

 

معایب آلومینیم

– استحکام کمتر

– قیمت بیشتر

– حساسیت به حرارت بالای دوخت (روش لحیم کاری)

– احتمال بالای پاره شدن هنگام فرم دادن فویل

 

شکل جدیدی از بسته بندی نان وجود دارد که بدین صورت است:

این بسته بندی دو تکه می باشد.بخش فوقانی آن شفاف است و امکان بازرسی نان را ممکن می سازد.

بخش تحتانی آن کدر رنگ و یا مات است.این بخش کدر رنگ ترجیحا کاغذ با رنگ های تیره است. بخش شفاف معمولا سلوفان یا گلاسین می باشد.گلاسین کاغذ تهیه شده از فیبر ژلاتینی است و درجه شفافیت آن تنها اندکی از سلوفان کمتر است. گلاسین دارای این قابلیت می باشد که نام و لیبل و سایر نشانه گذاری ها روی آن چاپ شود.

 

افزایش قابلیت ماندگاری نان در بسته بندی های جدید

روش پاستوریزاسیون نان بسته بندی شده عمر مفید نان را تا ۶ ماه افزایش می دهد، که با ارائه این روش به نانوایی های کانادایی فرصت های توزیع کالا گسترش پیدا کرده است.

اساساً روش پاستوریزاسیون نان بسته بندی شده زمان ماندگاری نان در دمای محیط را به بیش از ۶۶ ماه افزایش داده است این به آن معناست که کیفیت می تواند بازار را فراتر از اقتصاد ببرد.

 

در این روش نان پخته شده، خنک شده، برش داده شده و سپس در کیسه های پلی پروپیلن بسته بندی می شود.پس از اینکه نان بسته بندی شد و دو سر کیسه آن دوخت زده شد (دوخت مضاعف)، محصول در آون پاستوریزاسیون که رویc75ْ تنظیم شده است قرار می گیرد و در آون به آهستگی شروع به گرم شدن می نماید.محصول مورد نظر ۳۰ دقیقه در این دما می ماند سپس آون خاموش شده و نان درون آون به مدت ۶ تا ۸ ساعت باقی می ماند که موجب از بین رفتن اسپورهای کپکی (که می تواند سبب کپک زدن نان شود) می گردد.

 

با استفاده از این روش می توان به ماندگاری ۴۰ تا ۶۰۰ روز برای نانهای بسته بندی شده دست یافت ولی باز هم در تعدادی از نانهای بسته بندی شده رشد کپک ها مشاهده می شود که یکی از دلایل آن استفاده از روش دوخت مضاعف می باشد که اجازه ورود اکسیژن به داخل بسته را می دهد. بسته بندی توسط اتوهای حرارتی می تواند ایمن تر باشد ، اما احتمال بسیار زیادی وجود دارد که بسته های پلی پروپیلن در حین بسته بندی بوسیله حرارت آسیب ببینند یا پاره شوند.البته در روش بسته بندی دوخت مضاعف حتی زمانیکه هیچگونه مشکلی در ارتباط با عبور اکسیژن از خلال محل دربندی کیسه وجود نداشته باشد کیسه های پلی پروپیلن قادر به نگهداری نان بیش از ۶۰ روز نمی باشند.

 

برای حل این مشکل نوعی کیسه بسته بندی قابل انعطاف در کره تولید می شود که در امریکای شمالی مورد استفاده قرار می گیرد. این کیسه ها از لایه های پلی استر ۱۰۰ میکرونی (mil-4)، پلی اتیلن با چگالی پایین و پلی اتیلن خطی با چگالی پایین تهیه شده است.

 

بر خلاف کیسه های نان (pp) که معمولاً بوسیله دوخت مضاعف بسته می شوند، این کیسه ها می توانند بوسیله دوخت حرارتی بسته شوند که روش بهتری برای نگهداری اکسیژن درون بسته می باشد. همچنین لایه پلی استری در کیسه آماده شده سد رطوبتی بهتری را ارائه می کند و به راحتی کیسه های پلی پروپیلنی نیز پاره نمی شود.

از ویژگی های منحصر بفرد این کیسه ها گوشه ها و طرف هایی است که به راحتی بوسیله حرارت بسته و محکم شده است که باعث بوجود آمدن کیسه های مستطیل شکل منظمی می شود.

پس از چاپ کردن روی بسته ها همچنین دو طرف حساس به فشار کیسه ها به مشتری اجازه می دهد بسته را دوباره ببندد.

در این نوع بسته بندی هیچگونه نشتی نسبت به بسته بندی های قبلی وجود ندارد.

Telegram Facebook WhatsApp +Google Twitter LinkedIn
منبع: راه گشا صنعت ارسال شده در ۲۴ شهریور ۱۳۹۶ سمینار،مقاله،پایان نامه, مطالب آموزشی
طراحی سایت

کلیه مطالب برای راه گشا محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون کسب اجازه از مدیران سایت پیگرد قانونی دارد.

طراحی و پیاده سازی توسط تیک4